In de pers
Publicaties

Hieronder de complete lijst met artikelen die door IMSA zijn geschreven of over ons zijn verschenen. Klik in het menu hiernaast voor een overzicht per jaartal.

01 april 2004 - Poppe de Boer, Jan de Leeuw, Han Lindeboom, Marcel Stive en Wim Wolff
Het is tijd voor een Waddenacademie

Het ecosysteem van het wad is sterk achteruit gegaan. Extra kennis over het gebied is hard nodig, menen vooraanstaande Waddenwetenschappers.

De Adviesgroep Waddenzeebeleid (AGW) heeft net haar rapport uitgebracht over de toestand van de Waddenzee, en met name over de schelpdiervisserij en de gaswinning. Aan de wetenschappelijke basis van dit rapport hebben wij bijgedragen. De AGW zet het voormalig beleid voor het wad aan de kant en komt met een nieuw concept. Voor economische activiteiten in en rond het natuurgebied worden voortaan strenge grenswaarden gedefinieerd waaraan gaswinners, schelpdiervissers en andere belanghebbenden zich moeten houden. Wie binnen die grenzen niet kan opereren, moet zijn conclusies trekken. Een nieuw bestuurlijk en juridisch raamwerk moet zorgen voor monitoring en sancties. De hand gaat aan de gaskraan en de kokkelpomp, en de activiteit wordt stopgezet wanneer de natuur in het gedrang komt. Voor een omvangrijk programma gericht op natuurherstel, duurzame economische activiteiten en wetenschappelijk onderzoek is voorgesteld een bedrag van 750-800 miljoen euro vrij te maken.

Het beleid van de afgelopen decennia overziend, trekt de Adviesgroep de conclusie dat het Waddenzeebeleid in een impasse is geraakt. De basisregel dat voorrang voor de natuur moet gelden, met beperkt menselijk medegebruik, is met voeten getreden. Het beste voorbeeld voor dit laatste is wel de schelpdiervisserij. Die heeft geleid tot ernstige gevolgen voor het ecosysteem. De Adviesgroep concludeert ook dat de kennisbasis voor het waddenbeleid de laatste decennia onvoldoende is onderhouden. Noodzakelijk onderzoek wordt onvoldoende, of op basis van de verkeerde vragen, uitgevoerd. Daardoor is vaak niet duidelijk hoe het ecosysteem reageert op de veelsoortige verstoringen waar het voortdurend mee te maken krijgt.

De meeste verstoringen komen voort uit menselijke activiteiten, zoals toerisme, visserij en scheepvaart. Ook klimaatverandering doet haar invloed steeds meer gelden. Om een internationaal zo belangrijk en uniek natuurgebied als de Waddenzee, dat bovendien dicht bij een der grootste bevolkingsconcentraties ter wereld ligt, in stand te houden, moet voortdurend worden bezien wat menselijke activiteiten teweeg brengen. Dat gebeurt nu niet, of veel te weinig. Het gevolg is dat de natuurwaarde van het waddengebied systematisch is afgekalfd.

Het verontrust ons dat er vanuit politiek en beleid maar heel weinig interesse bestaat voor kennis over het ecosysteem van de Waddenzee. De Waddenzee is een publieke icoon, maar de fundamentele belangstelling ervoor is mager of zelfs afwezig. Vaak is de benodigde kennis er wel, maar wil niemand die hebben. Dat is bijvoorbeeld het geval bij de gaswinning, waarvan al jaren geleden is geconcludeerd dat dat kan zonder schade toe te brengen aan het ecosysteem. In politiek en bestuur vindt dit gegeven echter geen weerklank, bang als men is voor de slogans die de publieke emoties beheersen. Soms is extra kennis hard nodig, zoals over de invloed van de schelpdier- en garnalenvisserij, maar moeten wetenschappers jaren lobbyen om gedegen onderzoek te kunnen doen. En wanneer dergelijk onderzoek wel wordt gedaan, is de kans reŽel dat de resultaten door politiek en bestuur worden genegeerd. Op 15 januari van dit jaar kwamen zo'n 25 waddenexperts bijeen in de Fryske Akademy te Leeuwarden. Aldaar bleek dat een brede wetenschappelijke consensus bestaat over wat op dit moment de belangrijkste bedreigingen zijn voor de Waddenzee. De top vijf bestaat uit mossel- en kokkelvisserij, klimaatverandering, een mogelijke scheepsramp en de invasie van nieuwe soorten, zoals de Japanse oester.

We hopen dat politiek en beleid zullen luisteren naar de Adviesgroep Waddenzee, zodat een stevige kennisbasis er ook echt komt. De AGW doet daartoe een voorstel dat al eerder door de Raad voor de Wadden werd geformuleerd: roep een soort Waddenacademie in het leven, zorg voor samenwerking, interdisciplinariteit, langetermijn-dataverzameling, en zorg voor fondsen die niet fluctueren met de politieke waan van de dag. Om bijvoorbeeld de klimaateffecten op Noordzee, kusten en Waddenzee te begrijpen en voor zover mogelijk tegen te gaan, moet decennialang worden gemeten en geÔnterpreteerd: sediment, zeespiegel, stroming, temperatuur, bodemleven, vis- en vogelstand, noem maar op. De consequenties van dit onderzoek voor de waterstaatkundige, economische en ecologische structuur van het Noorden zullen groot zijn. Dergelijk onderzoek kan niet worden gestart, afgeremd, gestopt of veranderd op grond van een oppervlakkige, modieuze behoefte of de bezuinigingsgolf van het moment.

Dergelijke willekeur heeft er mede toe geleid dat, ondanks allerlei beschermingsmaatregelen, sinds 1980 het waddenecosysteem sterk achteruit is gegaan. De Waddenzee is een uniek natuurgebied van wereldklasse. Het beheer ervan kan niet zonder een stevige kennisbasis. Wij hopen dat het AGW-advies ertoe bijdraagt dat dit in de politieke regionen van ons land nu eindelijk zal worden begrepen.

Prof. Poppe de Boer is hoogleraar Sedimentologie aan de Universiteit van Utrecht; Prof. Jan de Leeuw is directeur van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ); Dr. Han Lindeboom is hoofd van Alterra Texel; Prof. Marcel Stive is wetenschappelijk directeur van het Delft Water Research Center; Prof. Wim Wolff is hoogleraar Marine Biologie aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Terug 

IMSA zoekt wegen naar duurzame ontwikkeling, zowel samen met opdrachtgevers als op eigen initiatief. Daarbij kiezen we nadrukkelijk positie op het grensvlak van bedrijven, overheid, wetenschap en de kritische buitenwereld.



  Deze video gaat over IMSA Amsterdam, over onze visie en inspiratiebronnen.

Deel 1:   'Inspiration to change' 
Deel 2:   'Politics of change' 





IMSA Amsterdam
Prins Hendriklaan 15
1075 AX Amsterdam
Tel.: +31(0)20-5787600
Fax: +31(0)20-6622336
info@imsa.nl