Hieronder de complete lijst met artikelen die door IMSA zijn geschreven of over ons zijn verschenen. Klik in het menu hiernaast voor een overzicht per jaartal.

15 april 2005 - Wouter van Dieren Angstwekkend realistische scenario's In de jaren zestig brachten de eerste foto's uit de ruimte, die de gehele aarde in één opname lieten zien, een schok teweeg.  Voor het eerst werd de eindigheid van de wereld gevat in een enkel pakkend beeld. De metafoor van het ruimteschip Aarde ontstond. In 1972 veroorzaakte het Rapport van de Club van Rome een volgende schok. Met behulp van de computer – voor de meesten indertijd nog een mysterieus apparaat – werd de eindigheid van de aarde in een paar wiskundige formules gevat. De computer maakte berekeningen met deze formules mogelijk en het resultaat bevestigde het beeld van een kwetsbaar ruimteschip waarvan bestuurders en passagiers in de meeste scenario's ellendig aan hun einde komen. De wereldbevolking zal in 2030 pieken op een aantal van ongeveer zeven miljard. De olieproductie gaat na 2020 drastisch omlaag, de aardgasvoorraden zijn bij een jaarlijkse groei van 5% in 2055 uitgeput. Vervuiling, verlies aan landbouwgronden, ontbossing en verwoestijning gaan sneller en zijn dramatischer dan voorzien, met als gevolg dat de wereldvoedselproductie de komende decennia zal instorten, van 5600 plantaardige calorie-equivalenten nu tot ongeveer de helft daarvan in 2050. Dat zijn de uitkomsten van het standaardscenario, dat, hoewel het geen pretentie tot kwantitatieve voorspelling had, nog schrikbarend actueel blijkt. De grenzen aan de groei zijn er nog altijd, net als in 1972, maar de tijd dringt. De Club van Rome had wel degelijk gelijk, en de nieuwste cijfers vormen geen correctie doch eerder een bevestiging van de onheilsboodschappen die destijds vanuit Rome de wereld overdonderden. Op vrijdag 15 april presenteert Dennis Meadows zijn nieuwste data. Limits to Growth, the 30-year update verscheen al enige maanden geleden, en Meadows is weer op kruistocht. Het RIVM in Bilthoven, waar men intensief met Wereld III werkt, is gastheer. Het nieuwste rapport maakt korte metten met alle onzin die jaren lang over de 1972-versie is uitgekraamd. Ook nu weer wijzen de cijfers op dezelfde ontwikkeling van overshoot en collapse van 2030 tot 2050. Commentatoren in de hele wereld schrijven al drie decennia dat Meadows c.s. deze collapse voorzien had en, kijk, we leven nog, de olie stroomt overvloedig, dus Meadows zat ernaast. Hij zou het menselijke vernuft hebben onderschat, want zijn daar niet de techniek en nieuwe hulpbronnen? Hij zou de effecten van de vervuiling verkeerd hebben berekend en hij misrekent zich in de draagkracht van de aarde, die wellicht zelfs twaalf miljard mensen kan voeden. In de nieuwste versie wordt met deze gemeenplaatsen de vloer aangeveegd. De essentie van de Wereld III-methodologie zijn de zogenaamde terugkoppeleffecten, de langetermijndatareeksen en het exponentiële karakter van het groeigedrag. Met dat laatste wordt het contra-intuïtieve effect bedoeld van de herhaalde verdubbeling: als de economie of de bevolking met 3% per jaar groeit, dan schiet ons voorstellingsvermogen tekort om de dan optredende verdubbeling in te schatten: in 23,5 jaar. Bij 25% groei is dat 3,2 jaar. Terugkoppelingen zijn de dwars- en kruisverbanden van een ontwikkeling. De menselijke intelligentie denkt gemakkelijker in lineaire rechtlijnige concepten, maar in Wereld III komen die niet voor. Komen er meer mensen op aarde, dan koppelt die groei terug op de voedselproductie, op transport, toelevering, industriële productie, vervuiling, erosie, gezondheid, noem maar op. De vraag is dan hoe de vijf hoofdvariabelen van Wereld III onderling op elkaar reageren: de groeiende productie van goederen, de groei van de wereldbevolking, de groei van de vervuiling, de groei van de voedselproductie en de beschikbaarheid van grondstoffen. Langetermijndatareeksen worden uitgerekend over de periode vanaf 1900, om aldus vat te krijgen op een zeker momentum of een trend. De meeste reeksen vertonen hockeystickpatronen: langzame groeicurven die eeuwen duren, en dan plotselinge stijgingen. Overtuigen deed Meadows al, zeker voor de insiders-systeemanalytici, maar zijn nieuwste gegevens zijn een klasse apart, omdat ze zo duidelijk aantonen hoe naadloos de grafieken van 1972 aansluiten op die van 2004. Destijds telde de wereldbevolking nog geen vier miljard zielen. Voorspeld werd zes miljard in het jaar 2000. Het gerealiseerde getal bedraagt zes miljard! De voedselproductie is in de loop van deze periode weliswaar nog gegroeid, maar het aantal mensen dat in chronische honger leeft is min of meer op hetzelfde niveau van ca. 850 miljoen gebleven. Bovendien moest een enorm areaal natuur opgeofferd worden. De opbouw van broeikasgassen zoals CO2 in de atmosfeer zorgt voor een stijging van de temperatuur, wat vervolgens leidt tot een stijgende zeespiegel, verschuivende klimaatzones en meer extreme weersverschijnselen zoals stormen en droogte. De gevolgen voor de mens vertalen zich in overstromingen, oogstverlies, tropische ziekten en plagen. Destijds werd uitgerekend dat de olieproductie rond 2020 zou gaan afnemen. Dertig jaar later wijzen de wijzers van de olieklok naar hetzelfde jaar. Terwijl de groei omhoog van olieproductie en -verbruik een periode van een eeuw omvat, zal de afname omlaag veel sneller gaan, vanwege de zich steeds weer verdubbelende consumptie, doch weer vertraagd door de dan optredende prijsstijgingen. Bij gelijkblijvend gebruik reiken de mondiale aardgasvoorraden nog tot 2260. Bij 2,8% groei echter maar tot 2075 en bij 5% groei tot 2055. Standaardargumenten tegen deze berekeningen en voorspellingen zijn er te over. Meadows behandelt ze stuk voor stuk. Veelgehoord is het commentaar dat het hier slechts om modellen gaat en dat meer onderzoek vereist is. Ik ben erbij geweest hoe men in de hele wereld heeft geprobeerd die modellen uit te kleden of er andere voor de plaats te zetten – en erg overtuigend is dat zelden. Zeer in de mode is de bezwering dat 'markt en technologie' de antwoorden zullen aanreiken. Dat is een vergissing: de markt stelt geen vragen die zo ver in de toekomst liggen, leiderschap van marktpartijen die het voedselvraagstuk moeten oplossen is er niet, energie-investeerders kennen een tijdhorizon van vijf tot tien jaar, en de technologiemotor wordt niet visionair aangezwengeld door schaarste, vervuiling of honger, maar door kortetermijnbelangen, wapenproductie of modieusheden als chips en nanotechnologie. Het Nederlandse Innovatieplatform definieert innovatie niet als vraaggestuurd, zoals het hoort, maar als aanbod. Leuke dingen bedenken, dondert niet voor welke schreeuwende vraag van een wereld in crisis. De planeet wordt geplunderd. Technologische mogelijkheden zijn er bij de vleet – maar dat blijkt helemaal niets te betekenen. Technisch is het mogelijk om bijvoorbeeld de enorme verliezen van de Russische olie- en gasproductie op te vangen, maar dat gebeurt niet. Technisch is het mogelijk om zeer zuinige auto's op de markt te brengen (de hybride Toyota Primus rijdt 1:40), maar de koopkrachtige consument kiest voor de 4WD die 1:5 rijdt. Technisch is het mogelijk om de wereld adequaat te voeden door om te schakelen van vlees (= eiwitverlies) naar plantaardig, maar het omgekeerde gebeurt. Meadows heeft zijn boeken eigenlijk geschreven om ongelijk te krijgen, om de wereld te bewegen actie te ondernemen en de geschetste scenario's om te buigen. Nu zijn scenario's uit 1972 angstwekkend realistisch blijken, is het zaak zijn boodschap serieus te nemen en wereldwijd actie te ondernemen om de ineenstorting van de bestaansvoorwaarden van de mens te voorkomen. Wouter van Dieren, Club van Rome Terug