Hieronder de complete lijst met artikelen die door IMSA zijn geschreven of over ons zijn verschenen. Klik in het menu hiernaast voor een overzicht per jaartal.

26 april 2004 - Han Lindeboom en Jan Paul van Soest Artikel over gaswinning en bodemdaling In de commentaren op het rapport Ruimte voor de Wadden van de Adviesgroep Waddenzeebeleid, dat op 1 april werd gepresenteerd, benadrukken natuur- en milieuorganisaties en linkse partijen steeds het punt dat er geen nieuwe kennis over bodemdaling door gaswinning zou zijn. In de commentaren op het rapport Ruimte voor de Wadden van de Adviesgroep Waddenzeebeleid, dat op 1 april werd gepresenteerd, benadrukken natuur- en milieuorganisaties en linkse partijen steeds het punt dat er geen nieuwe kennis over bodemdaling door gaswinning zou zijn. Alles is nog even onzeker als in 1999 toen het toenmalige kabinet van gaswinning afzag 'omdat de onzekerheden nog niet in voldoende mate zijn weggenomen'. Zie bijvoorbeeld PvdA-kamerlid Diederik Samsom in NRC-Handelsblad van 6 april. De redenering is: het kabinet had toen allerlei onderzoek beloofd, we hebben van de navolgende kabinetten geen onderzoek ontvangen, we weten dus nu niet meer dan toen, dus is er geen reden ons standpunt ('geen gaswinning in de Waddenzee') te herzien. Dit misverstand dreigt een eigen leven te gaan leiden. Punt is dat de uitspraak van het kabinet toen geen ecologische conclusie was, maar een politieke. Het kabinet, en minister Pronk van Milieu en Ruimtelijke Ordening in het bijzonder, durfden het niet aan te besluiten volgens de algemeen gedeelde wetenschappelijke inzichten, en in te gaan tegen de algemene publieke opinie en een meerderheid in de Tweede Kamer, aangevuurd door Pronks (en Samsoms...) partijgenote Witteveen-Hevinga. Op zich geen punt, zo werkt politiek, maar wie nu het kabinetsbesluit van toen aangrijpt om te staven dat er grote ecologische onzekerheden waren pleegt een drogredenering. Ook in 1999 was de wetenschappelijke kennis voldoende voor de conclusie dat gaswinning in de Waddenzee zonder noemenswaardige schade aan de natuur mogelijk is. Er lag een uitvoerig en gedegen rapport, de studie Integrale Bodemdaling Waddenzee (IBW), waarop zes van de zeven door het kabinet geraadpleegde experts positief commentaar gaven. Een van de zeven gaf aan onzekerheden te zien, die echter betrekking hadden op een ander punt dan gaswinning, namelijk zandsuppletie bij de Waddeneilanden. Door gaswinning wordt die maar marginaal verhoogd. Niettemin werden deze onzekerheden direct door de politiek aangegrepen om te betogen dat gaswinning op de lange baan moest. De veelgevraagde 'nieuwe kennis en nieuwe feiten' zijn in wezen niet nodig. Niettemin heeft de wetenschap niet stilgezeten. Met name bij Ameland, waar gaswinning plaatsvindt, is sinds het kabinetsbesluit uitgebreid onderzoek verricht naar bodemdaling en effecten op de vegetatie in de duinvalleien, op de wadplaten, de kwelders en de vogels. De resultaten: er zijn geen noemenswaardige effecten gevonden, en wat er wel is gevonden is positief te waarderen: de kwelders zijn biologisch interessanter als de bodem daalt. Dit beeld bevestigt de conclusies, de eerdere theorieën en modellen, en alle ervaringsgegevens tot nu toe. 'Ameland' is in feite één groot veldexperiment, waarbij sneller is gewonnen en dus ook een snellere bodemdaling is opgetreden dan bij toekomstige te winnen velden, maar zelfs in die situatie zijn de effecten nihil gebleken. De werking van de Waddenzee is al rond 1920 uitgebreid beschreven toen de Nederlandse natuurkundige en nobelprijswinnaar Hendrik Lorentz uitrekende hoe de Waddenzee zich zou gaan gedragen na de aanleg van de Afsluitdijk. Wat Lorentz berekende kwam uit: het waddensysteem gedroeg zich exact volgens zijn modellen. Het Lauwersmeer werd afgesloten, en de wadden deden precies wat de berekeningen voorspelden. De zeespiegel is de afgelopen eeuw met zo'n twintig centimeter gestegen, en de Waddenzee beent dat keurig bij door zandaanvoer en sedimentatie. Er wordt gas gewonnen uit het Groningenveld, dat uitloopt onder de Waddenzee, en de bodemdaling wordt goedgemaakt door sedimentatie, helemaal volgens de boekjes. Er vindt gaswinning in de Waddenzee plaats op de lokaties Zuidwal en Ameland en, jawel hoor, het systeem gedraagt zich steeds weer zoals voorspeld. Nu is er dan hevige discussie over bodemdaling door gaswinning uit velden waarvan de bodemdaling, en de resulterende zandhonger, aanzienlijk geringer is dan van alle bovengenoemde winningen en ingrepen. Er is geen enkele reden om aan te nemen dat het systeem zich nu onder invloed van mogelijke gaswinning in de toekomst geheel anders zal gedragen. Niettemin wordt nog steeds geclaimd dat de onzekerheden groot zijn en dat we te weinig weten. In het licht van de tachtig jaar rekenen en meten aan de Waddenzee roept dit de vraag op wat voor 'nader onderzoek' dan wel voldoende zou kunnen zijn om de critici te overtuigen van de onschadelijkheid van gaswinning. Immers, wie stelt dat er nog onvoldoende zekerheid is en tegelijkertijd zegt niet principieel tegen gaswinning te zijn, heeft kennelijk een beeld van de kennis die nodig is om wél van 'een voldoende mate van zekerheid' te kunnen spreken. Om te voorkomen dat er wéér een onderzoek komt en wéér wordt gesteld dat de kennis onvoldoende is, en nog weer een keer en nog eens, moet nu boter bij de vis worden gegeven. Wie dat niet kan aangeven, geeft daarmee in wezen aan dat gaswinning in de Waddenzee nooit mag, nu niet en in de toekomst niet, niet zonder voorwaarden en zelfs niet onder strenge voorwaarden zoals de Adviesgroep Waddenzeebeleid voorstaat. Het standpunt 'ik wil geen gaswinning in de Waddenzee omdat ik dat niet ethisch vind' is een legitiem en verdedigbaar standpunt, maar dat moet dan wel expliciet zo naar voren worden gebracht, en niet onder het mom van 'onvoldoende kennis' en 'grote onzekerheden'. Dr. Han Lindeboom is vestigingsleider Alterra Texel en was lid van het projectteam dat de Adviesgroep Waddenzeebeleid ondersteunde. Ir. Jan Paul van Soest is zelfstandig adviseur en projectleider van dit projectteam. Terug