30 juli 2004 - Wouter van Dieren Conservatieve milieulobby schadelijk voor Waddenzee Minister Veerman heeft alsnog vergunning verleend aan de kokkelvisserij in de Waddenzee, die vóór het einde van het jaar nog één keer een recordoogst mag binnenhalen. Met ingang van het volgende jaar wordt deze bedrijfstak gestopt en uitgekocht, tenminste als de Tweede Kamer akkoord gaat met het desbetreffende kabinetsbesluit. Geheel voorspelbaar heeft de Waddenvereniging protest aangetekend en op hoge toon een zoveelste bezwaarprocedure aangekondigd. Dat is verspilde moeite, want de overheid is tot eind 2004 vergunningsplichtig; de natuurbescherming heeft het pleit al gewonnen, en de rest is ritueel. Het kabinet heeft immers begin juni het besluit genomen om gaswinning in de Waddenzee toe te staan, de kokkelvisserij uit te kopen, de mosselvisserij meer tijd te gunnen om duurzamer te worden en ten slotte om over een periode van twee decennia ieder jaar 25 miljoen te investeren in herstel van de waddennatuur en in de noordelijke duurzame economie. In grote lijnen volgt het kabinet daarmee het rapport van de Adviesgroep Waddenzeebeleid (AGW) van Wim Meijer, Loek Hermans en Tineke Lodders. Er zijn ook verschillen: de AGW adviseerde om de kokkelvissers niet uit te kopen, maar hen de kans te geven binnen zeven jaar te bewijzen dat ze inderdaad wadvriendelijk kunnen opereren, wat ze steeds hebben beweerd. Ook is de koppeling losgelaten tussen aardgasbaten en noordelijke investeringen en heeft men het AGW-advies om 750-800 miljoen te reserveren, genegeerd en daar 500 miljoen van gemaakt. Met dit besluit wordt vijftien jaar aan conflicten over schelpdiervisserij en gaswinning beslecht. Wel moet de Kamer nog over het besluit debatteren, wat niet eerder dan in oktober zal zijn. Hoewel biologen sinds jaar en dag erop hameren dat de kokkelvisserij de grootste waddenboosdoener is, met de mosselarij als goede tweede, hebben de groene ngo's zich in hun verzet tegen het AGW-rapport vooral gekeerd tegen de gaswinning. Dat is merkwaardig, omdat de ecologische veiligheid hiervan in wetenschappelijke kring onomstreden is. Dat belette de natuur- en milieubeweging niet om tot vandaag tekeer te gaan tegen de AGW, met argumenten en griezelcampagnes die de natuur op nog meer achterstand zetten en die eerder thuishoren in een Harry Potter-film dan in een serieus debat. De Stichting Natuur en Milieu deponeerde een vracht ansichtkaarten in winkels en café's waarop we een zeehondje zien, omringd door vele boortorens. Voor de goede orde: het gaat uitstekend met de zeehond en er komt nooit meer een boortoren in de Waddenzee. Gelijksoortige volksverlakkerij komt van Greenpeace, dat een rapport publiceerde waarin de winning van waddengas wordt veroordeeld vanwege de CO2-uitstoot ervan en Nederlandse verplichtingen jegens het Kyoto-protocol. Het gebruik van het waddengas zorgt echter niet voor meer, maar voor minder emissies. Er verschenen enkele honderden soortgelijke artikelen van groene zijde, die daarin gesteund worden door uitspraken van noordelijke bestuurders, waarin een absurdistisch theoreticum wordt opgebouwd over wegzakkende wadbodems, verzinkende dijken, horizons vol boortorens, dossiers vol onzekerheden en ijzingwekkende theorieën over voorkokerij, achterkamertjes, samenzwering en aardgasbaten als bloedgeld – te zot voor woorden, maar met verstrekkende consequenties. Met als woordvoerder de Groningse gedeputeerde Bleker (CDA) heeft het noordelijke bestuurlijke apparaat zich in feite buiten de realiteit van de waddenwetenschap en de regionale economie geplaatst. Gevraagd naar een lijst met projecten voor natuur en economie, te financieren met extra aardgasbaten, kwam men met: niks. Uit principe. Want wij zijn voor de natuur en we moeten dat bloedgeld dus niet. Zowel Bleker c.s. als de ngo's riepen om nieuwe cijfers, met het verwijt dat de AGW niets nieuws heeft ontdekt en dus op basis van de oude kennis uit vooral 1999, toen gaswinning werd verboden, ten onrechte met nieuwe conclusies was gekomen. Vergeten werd dat de besluiten van 1999 niet werden genomen op basis van wetenschap (die was het toen al eens), maar om politieke angstredenen. En nieuws is er in overvloed, zoals de laatste bodemdalingscijfers m.b.t. de huidige gasproductie onder Dollard, Westelijke Waddenzee en Ameland, die op 24 juni werden gepubliceerd en die bevestigen wat we al wisten: de waddennatuur houdt deze bodemdaling heel goed bij. Dat de natuur toch deels een verliezer is, ligt aan deze deerniswekkende opstelling van de Groen-Noordelijke coalitie. Want wat is er tenslotte gebeurd? Het belangrijkste is dat men met het kabinet niet wilde onderhandelen over het AGW-advies. In een bekende vlaag van zelfoverschatting eiste men een verbod op de kokkelvisserij en op de waddengasproductie, hetgeen dus inkomstenderving voor de overheid oplevert van circa tien miljard. Tegelijkertijd eiste men wel een miljard voor investeringen in het noorden 'omdat het Wad zo uniek is'! (In tijden van economische voorspoed werd zo'n bedrag al niet gereserveerd, laat staan in de huidige bezuinigingsperiode.) Aardgasbaten voor de natuur of duurzame energie mochten al helemaal niet op tafel komen. Daarmee nam de maatschappelijke druk op het kabinet niet toe, maar af, omdat de ngo's zich hiermee buiten de wetenschappelijke en strategische realiteit plaatsten. Het kabinet kon dus zelf bepalen hoeveel men nog aan zo veel onwilligheid wil besteden. Omdat er wel grote financiële druk bestaat om het aardgas te winnen en dat geld elders in de BV Nederland te stoppen, heeft het kabinet gretig deze baten ontkoppeld van de investeringen in de noordelijke natuur en economie. In plaats van derhalve te onderhandelen over een zo groot mogelijk bedrag (minister Zalm was, naar verluid, al akkoord met 750-800 miljoen) hebben Groen en Noord dus 250-300 miljoen euro verspeeld. Het drama staat niet op zichzelf. Het is een teken aan de wand, het zoveelste bewijs van de erbarmelijke armoede aan inhoud en strategisch benul van de inmiddels zeer conservatief geworden Nederlandse natuur- en milieubeweging. Laten we hopen dat de Kamer die verspeelde miljoenen weer terughaalt, hoewel de milieubeweging dit niet verdient: de waddennatuur zelf moet niet nog eens hun slachtoffer worden. Het kokkeldossier wordt dezer dagen gesloten. De laatste vergunningen voor hun zinkende schip doen niet meer terzake. Terug