Hieronder de complete lijst met artikelen die door IMSA zijn geschreven of over ons zijn verschenen. Klik in het menu hiernaast voor een overzicht per jaartal.

16 november 2005 - Wouter van Dieren en Jan Paul van Soest De droom van een vrije energiemarkt voorbij Het Helios-manifest over energie en liberalisering heeft nogal wat opschudding veroorzaakt. De oproep tot bezinning op verdere stappen in de liberalisering en privatisering van de energiebedrijven vond breed weerklank, maar niet bij iedereen. Recht zo die gaat, vinden sommigen, en vooral ook doorgaan met de splitsing van de energiebedrijven, want dat versterkt de marktwerking. Wij zijn niet de enigen die zich zorgen maken over waar de liberalisering van de energiemarkten toe leidt. Een breed forum van ruim vijftig opinieleiders op energiegebied, afkomstig uit de energiesector, bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en wetenschap dat vorige week bijeenkwam, onderschrijft ons beeld. En komt tot vergelijkbare conclusies: een sterke Nederlandse energiesector biedt mogelijkheden om de eigen ideeën voor een schone, betaalbare en betrouwbare energievoorziening vorm te geven, en is nodig om de Nederlandse energie- en industriebelangen veilig te stellen. Daarop zou het beleid gericht moeten zijn. Maar de discussie gaat nu vooral over de structuur. Dat is zoiets als duwen aan een touw. Het omgekeerde is logisch: de structuur moet volgen op de strategie. Eerst de vraag waar we naar toe willen, gegeven de omstandigheden, daarna pas de vraag hoe we dat organiseren. Er zijn dwingende redenen om de Nederlandse strategie opnieuw te bezien. In tegenstelling tot wat haast iedereen na de val van de Berlijnse muur verwachtte, beweegt de wereld zich de afgelopen jaren niet in de richting van vrije markten voor energie. Integendeel. Staatsbedrijven en nationale energiekampioenen die nauw met de overheid samenwerken bepalen het toneel. Zij propageren slechts marktwerking als dat hun belangen dient, maar sluiten even makkelijk megapolitieke deals als dat beter uitkomt. Marktmacht, omvang en invloed zijn nodig om op de aanbiedersmarkt van fossiele energiebronnen een rol van betekenis te kunnen spelen en de voorzieningszekerheid veilig te stellen. Op de elektriciteitsmarkt gaat het om schaalvergroting en concentratie. Kan Nederland in dat geweld iets betekenen? De Amerikaanse Stanford Universiteit analyseerde onlangs de prestaties van energiebedrijven in vijf landen. De conclusie: goed geleide bedrijven die in een slim samenspel met de overheid opereren, geheel of goeddeels in overheidshanden zijn en mede daardoor een gemakkelijke toegang tot de kapitaalmarkten hebben, doen het 't beste. Ook het omgekeerde geldt: wantrouwen en onbegrip tussen de overheid en de energiebedrijven, met alle ad-hocmaatregelen die daaruit voortvloeien, inclusief het geforceerd splitsen van bedrijven maken de Nederlandse bedrijven zo goed als kansloos op de Noordwest-Europese markt. Is dat wat we willen? De eigen belangen ondergeschikt maken aan de abstractie van de markt? De sterke energiepositie van ons land in de uitverkoop doen? Nog minder greep krijgen op R&D en innovatie? Nog minder afspraken kunnen maken over milieubescherming en energietransitie? Als dat de wensen zijn, dan is daar inderdaad geen Helios-manifest tegen opgewassen. Maar de vijftig energiedeskundigen die vorige week bij elkaar kwamen, zien wél kansen voor Nederlandse bedrijven in de internationale arena en zien mogelijkheden om een energievoorziening te realiseren die schoon, betaalbaar en betrouwbaar is. Daarvoor is vertrouwen tussen de betrokken partijen nodig, in plaats van op incidenten gebaseerde ruzies en controverses die nu aan de orde van de dag zijn. Er is tijd nodig om nieuwe publiek-private samenwerkingsverbanden te ontwikkelen die zakelijkheid en efficiëntie combineren met maatschappelijke doelen als betrouwbaarheid en duurzaamheid. En om een passend strategisch antwoord te vinden op de uitdagingen van vandaag, in plaats van op de verwachtingen en problemen van vijftien jaar geleden. Een overheid die in zijn alwetendheid een structuur oplegt past daar niet bij. De eenvoudige droom van 1989 dat de markt alle problemen wel zal oplossen is voorbij. Alleen het Nederlands beleid is nog niet helemaal uitgeslapen. Wouter van Dieren is directeur van IMSA Amsterdam, Jan Paul van Soest is zelfstandig duurzaamheidsadviseur. Samen met Eric-Jan Tuininga schreven zij het Helios-manifest. Terug