10 juni 2004 - Wouter van Dieren Hoe gaswinning de oester moet terugbrengen op het wad Wouter van Dieren wist het allang: toestaan van het boren naar gas onder de Waddenzee is goed voor het milieu, en wel door de enorme bedragen die voor de wadden vrijkomen. 15 juni 2002: het is een prachtige lentedag op Terschelling. De sfeer op het eiland is feestelijk, want het jaarlijkse Oerolfestival is in volle gang. Maar in het hoofd van milieugoeroe Wouter van Dieren onweert het. Hij weet het plotseling zeker: het wad is ten dode opgeschreven als hij niet ingrijpt. De hele middag heeft hij samen met Loek Hermans, de toenmalige VVD-minister van Onderwijs, in zijn tuin gezeten. Van dichtbij is hij er getuige van hoe Hermans op de hoogte wordt gehouden van de kabinetsonderhandelingen tussen LPF, VVD en CDA. Het kwartje van Kok gaat terug naar de automobilist, er komt extra asfalt bij, de kerncentrale in Borssele blijft langer open. In ruil daarvoor blijft het wad onaangeroerd, vertelt Hermans. Boren naar gas wordt opnieuw tot politiek taboe verklaard. Een funeste keuze, weet Van Dieren. Als Terschellinger heeft hij de teloorgang van het wad van dichtbij meegemaakt. Hij heeft gezien hoe de visstand daalde. Vroeger had hij in een halfuur een emmer vol schol, schar en bot. Tegenwoordig was hij al blij met een paar visjes. Onder zijn ogen takelden de kwelders verder af. Ondertussen draaide "een krankzinnig overlegcircuit" om de hete brij heen. Zelfs een handje zeekraal plukken was verboden. Nu dreigde het nieuwe kabinet opnieuw zijn handen van het wad af te trekken. En het ergste was, het verbod op gaswinning werd opnieuw als overwinning voor het milieu gepresenteerd. Terwijl wetenschappers in 1999 al hadden geconstateerd dat gaswinning nauwelijks schadelijke effecten kent. Voor Van Dieren was de maat vol. Zijn verontwaardiging op die lentedag in juni markeert het begin van een campagne die Van Dieren start. Zijn hoofddoel: sta gaswinning toe en investeer de opbrengsten deels in de Waddenzee. Van Dieren stapt naar de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) voor financiële steun en mobiliseert vervolgens het complete circuit van wetenschappers, bestuurders en politieke partijen. Met opmerkelijk resultaat. Zeer waarschijnlijk stemt het kabinet op 25 juni in met gaswinning, mits er extra geld naar het wad en de Noordelijke economie vloeit. Van Dierens pleidooi valt in de zomer van 2002 meteen goed bij veel wetenschappers. Maar veel politici zijn nog niet overtuigd van Van Dierens aanpak. Wel laat staatssecretaris Van Geel voor milieuzaken in september 2002 na een werkbezoek aan het wad weten dat er iets moet gebeuren. Een bijeenkomst op 6 januari 2003 op Terschelling moet de laatste twijfelaars, waaronder de milieubeweging, over de streep trekken. Niet met kleurige sheets of lange betogen, maar met een expeditie over de Bosplaat, een natuurgebied in het oosten van Terschelling. Die dag wordt een monsterverbond gesmeed. De twintig aanwezigen rijden in four-wheel-drives over de besneeuwde zandvlakte. Terwijl de wind om de auto's giert, steekt een medewerker van Rijkswaterstaat een betoog af over de getijdewerking in de Waddenzee. Enorme zandstromen verplaatsen zich dagelijks van de Waddenzee naar de Noordzee en omgekeerd. De bodemdaling door gaswinning wordt daardoor teniet gedaan, legt de ambtenaar uit. Van Geel – die slechts één keer eerder op het wad was – is overdonderd door het natuurgeweld. Maar het verhaal van zijn chauffeur, een bewoner van Terschelling, maakt nog meer indruk. De man vertelt dat zijn vader nog op oesters viste, een delicatesse die alleen nog in Zeeuwse wateren voorkomt. De CDA-politicus, die Van Dieren kent uit zijn tijd als Brabantse gedeputeerde, is op dat moment om. Van Dieren stelt voor een politieke commissie in te stellen die de geesten rijp moet maken. De commissie moet een voorstel formuleren waar eigenlijk niemand 'nee' tegen kan zeggen. Het eerste kabinet-Balkenende is inmiddels gevallen en er wordt onderhandeld over een nieuw regeerakkoord tussen VVD, CDA en D66. Van Geel en D66-leider Thom de Graaf maken zich sterk voor een Waddencommissie. In het laatste concept-regeerakkoord staat inderdaad dat de commissie er moet komen. Maar 's nachts wordt dat voornemen uit de tekst geschrapt. De CDA-fractie is bang dat de commissie kritisch zou oordelen over de kokkelvissers die de wadbodem omploegen. De christen-democraten vrezen voor verlies van werkgelegenheid. Uiteindelijk grijpen de onderhandelaars terug op een vage formulering over het wad. Van Dieren laat zich niet uit het veld slaan. Hij bestookt de Tweede-Kamerfracties tot vervelens toe met zijn verhaal. 'Hij is een ongelooflijk erudiete man', herinnert D66-Kamerlid Van der Ham zich. 'Maar op een gegeven moment werd ik er echt moe van.' Het stoort Van der Ham dat Van Dieren net doet of D66 zich nooit om het wad heeft bekommerd. Ook bij de milieubeweging en de linkse Kamerfracties zet de milieulobbyist kwaad bloed. Ze wantrouwen hem omdat hij zich laat sponsoren door de NAM. Uiteindelijk zorgt minister Brinkhorst van Economische Zaken voor de definitieve doorbraak. Hij vraagt PvdA-coryfee Meijer (oud-staatssecretaris, oud-Kamerlid, oud-topman van de Rabobank) om een commissie voor te zitten. CDA'er Lodders en VVD'er Hermans moeten voor het politieke evenwicht zorgen. Samen met Van Geel en de ministers Dekker van VROM en Veerman van Landbouw gaat hij in de begeleidingscommissie zitten. De commissie doet zijn werk zoals opgedragen. Van Dierens klus zit erop. Terug