Hieronder de complete lijst met artikelen die door IMSA zijn geschreven of over ons zijn verschenen. Klik in het menu hiernaast voor een overzicht per jaartal.

24 februari 2006 - Jan Paul van Soest Welles-nietes kernenergie zinloos in vrije energiemarkt De discussie over kernenergie, onlangs weer aangezwengeld door staatssecretaris Van Geel van VROM en overgenomen door de Tweede Kamer die om het hardst 'hoera' (De Krom, VVD) of 'niet aan beginnen' (Samsom, PvdA) roepen, is potsierlijk. Niet omdat het onderwerp niet van belang is, maar omdat kabinet noch Tweede Kamer ook maar iets over de keuze van de elektriciteitscentrales te zeggen hebben. Het zijn de geliberaliseerde bedrijven op een inmiddels vrije stroommarkt die bepalen of ze kiezen voor kolen, gas, kernenergie of duurzame bronnen. Dat was in de roerige jaren '70 en '80, toen de discussies over kernenergie hoog oplaaiden, wel anders. Er was sprake van rechtstreekse zeggenschap van de overheid over de elektriciteitsvoorziening. In wezen koos de regering toen de brandstofmix, de bedrijven volgden braaf de afspraken die in het Elektriciteitsplan werden neergelegd. We zijn 25 jaar verder, intussen zijn energiemarkten vergaand geliberaliseerd. De stroomproductie werd eerst vrijgegeven, later volgde de consumentenmarkt. Via wetten kunnen alleen nog randvoorwaarden worden opgelegd. Als de bedrijven binnen die wettelijke kaders blijven opereren, kunnen ze zelf bepalen of ze centrales bouwen en zo ja, van welke soort. De grote internationale concerns zoals Eon, Electrabel en andere, die ook op de Nederlandse markt actief zijn, zijn groot genoeg om er een portfoliobenadering op na te kunnen houden. Dat wil zeggen dat ze binnen de eigen onderneming de brandstofmix spreiden: kolen, kernenergie, gas en een scheutje duurzaam, omdat mikken op slechts een of twee paarden te grote (prijs)risico's betekent. Na de vraag 'welke brandstofmix'?, die vroeger aan kabinetten was voorbehouden, volgt de vraag: 'waar zetten we welke centrale neer'? Het antwoord op die vraag hangt onder meer af van de beschikbaarheid van koelwater, wet- en regelgeving, vergunningprocedures, publieke acceptatie en wat dies meer zij. Economie en rendement staan voorop. De uitspraak van een bewindsman of Kamerlid dat hij of zij een bepaald type elektriciteitscentrale graag of juist helemaal niet wil, heeft niets meer te betekenen. Niet Den Haag bepaalt dat, maar Düsseldorf of Parijs. De mogelijkheden om rechtstreeks te sturen op de brandstofmix zijn al lang uit handen gegeven, maar deze nieuwe, zelfgecreëerde realiteit is kennelijk nog niet helemaal in de Hofstad doorgedrongen. Als de energiebedrijven eventueel worden gesplitst, zoals vooral PvdA, VVD en minister Brinkhorst willen, dan verdwijnt ook het laatste restje rechtstreekse invloed: de productie- en handelsactiviteiten van Nederlandse bedrijven als Essent en Nuon worden daags na de splitsing opgekocht door de vele malen grotere buitenlandse spelers, die zelf dan wel de brandstofmix naar hun keuze samenstellen. PvdA-Kamerlid Crone ('splitsing is goed voor het publieke belang') mag dan nog aan zijn partijgenoot Samsom ('kernenergie, niet aan beginnen') uitleggen hoe het kon dat die kerncentrale die de PvdA niet wilde er, dankzij de splitsing die de PvdA juist heel graag wilde, toch kwam.   De politiek kan alleen nog sturen via wettelijke randvoorwaarden, door vast te leggen dat alleen centrales die schoner zijn dan x of veiliger dan y een vergunning krijgen. Relevant zijn dan alleen discussies over de vraag hoe scherp de normen moeten zijn. Voor kerncentrales is er binnenkort gelegenheid om via deze lijn, indirect, te sturen. Staatssecretaris Van Geel, die ook de kernenergiewet in zijn portefeuille heeft, heeft net een nieuw wetsontwerp naar de Tweede Kamer gestuurd, die daarover dit voorjaar zal debatteren. Dat is nu vooral een procedureel voorstel, dat onder meer de geldigheidsduur van vergunningen regelt en de mogelijkheid opent om nadere regels en eisen te stellen. Het publieke debat moet in deze geliberaliseerde tijd dan natuurlijk gaan over de vraag hoe soepel of streng die regels en eisen zijn. Daar ligt tevens een interessante kans om het eindeloze welles-nietesdebat over kernenergie te beslechten: het is mogelijk de wettelijke eisen aan onder meer de herkomst van uranium, de veiligheid van centrales en de levensduur van radioactief afval zo streng te maken dat alleen zeer innovatieve (en daarmee ook veilige en schone) kernenergieconcepten eraan kunnen voldoen. Als technieken worden gevonden waarmee aan die strenge eisen kan worden voldaan, is er ook, per definitie, geen probleem meer. Lukt dat niet, pech voor de ontwerpers en bouwers van kerncentrales. De Krom van de VVD tevreden, want er zijn prikkels voor innovatie en bedrijvigheid, terwijl de optie kernenergie openblijft, en Samsom van de PvdA tevreden, omdat kernenergie alleen mag als dat werkelijk aan de strengste eisen voldoet. Terug