05 maart 2007 - Wouter van Dieren Alles over kilometerquotering (KMQ) Bij kilometerquotering (KMQ) wordt aan iedere gebruiker van de snelweg een quotum toegekend. In principe zouden deze quota moeten worden verdeeld over iedere autobezitter, maar alleen gelden voor de snelweg. Ze zijn verhandelbaar en zullen een wisselende marktprijs krijgen, te verhandelen via een variant op marktplaats.nl. Doordat mensen afzien van een quotum en dit verkopen, wordt verkeer van de weg gehaald; men krijgt op deze manier een prikkel om niet te rijden. Daarmee wordt een belangrijk bezwaar van de kilometerheffing opgeheven, namelijk het recht van de sterkste en het onrecht voor de zwakken, die immers de spitsprijzen niet kunnen betalen. Bij de KMQ verdienen deze laatsten aan het maken van slimme keuzes. Autorijden als bevoorrecht elitegedrag wordt zo maatschappelijk gecompenseerd door een nieuwe vorm van inkomensverdeling. Quotering is geen onbekend begrip in de economie. Iedereen kent de melkquota in de landbouw en vangstquota in de visserij. Ook het Kyotoprotocol gaat uit van gequoteerde emissiehandel. Bestemmingsplannen werken met beperkingen in percelen  bouwgrond en te bouwen vastgoed, dus quotering. De kern is steeds hetzelfde: overproductie vermijden of schaarste verdelen. Op de snelweg is het nieuwe verschijnsel van de schaarse overcapaciteit nog niet tot iedereen doorgedrongen. Voor markteconomen moet dit toch duidelijke kost zijn: wegcapaciteit die schaars is wordt per definitie een verhandelbaar product op de markt van transportvraag. Accepteer je dit gegeven, dan moet er een marktmechanisme worden bedacht dat deze schaarste verdeelt in vraag en aanbod. Omdat de weg vrijelijk toegankelijk is, bestaat er een vrij aanbod, maar de file bewijst dat de vraag te groot is voor dat aanbod, en dus moeten er nieuwe marktverhoudingen komen. Die zoekt men nu in de kilometerheffing, waardoor de vragende partij meer moet betalen voor de capaciteit, in de verwachting dat minder daadkrachtige automobilisten zullen afzien van hun vraag. Daardoor ontstaat er, zo wordt verwacht, een afname van het verkeer in de spits. Bij KMQ worden deze gedragsveranderingen aantrekkelijker doordat een enorme prikkel wordt gecreëerd om af te zien van het recht op de weg. Bezwaren zijn er te over: hoe bepaal je wie de quota ontvangt? Stel: het basisquotum ligt op vijf- tot tienduizend kilometer per jaar en vijf leden van het gezin claimen een quotum. Bij hoge quotumprijzen loont het al gauw om vijf occasions voor het huis te hebben die niet rijden maar waarvan men wel de verkochte quotumlusten kan genieten. Fraude van deze aard ligt voor de hand, maar valt te keren door varianten op de APK-keuring of het rijbewijs. In beide gevallen is er een formele registratie. Een KMQ-registratie zou bijvoorbeeld kunnen uitgaan van een KMQ-eenheid per auto-gezin of auto-unit, zoals je in Amsterdam per woonhuis of bedrijf niet meer dan zoveel parkeervergunningen kunt krijgen. De voordelen van een KMQ boven de kilometerheffing zijn evident. Voor de verkopende partij ontstaat er financiële en maatschappelijke ruimte om nieuw sociaal-logistiek gedrag te willen ontwikkelen. Voor de kopende partij ontstaat er een enorme vermindering van de filedruk en dus grote economische winst. De KMQ-prijs zal vermoedelijk aardig oplopen, de zakelijke lease-forens zal veel moeten dokken. Maar die kosten zijn nog altijd aanzienlijk lager dan de kosten van de huidige fileplaag. Terug