Hieronder de complete lijst met artikelen die door IMSA zijn geschreven of over ons zijn verschenen. Klik in het menu hiernaast voor een overzicht per jaartal.

16 november 2001 - Wouter van Dieren WTO zit er weer naast De 142 leden van de wereldhandelsorganisatie WTO hebben na een week onderhandelen in het golfstaatje Qatar besloten door te gaan met de liberalisering van de wereldhandel. De manier waarop is wel erg eenzijdig. De WTO-onderhandelingen in Qatar dreigen door de Afghaanse toestanden ondergesneeuwd te worden. Niemand schijnt te weten wat er gebeurt; het WTO-nieuws verdwijnt naar een achterafhoekje in de media. Toch is er juist nu reden om met grote aandacht te kijken naar wat er achter de WTO-schermen wordt bekokstoofd, juist in het verband met de Afghaanse kwestie. In de ontwerpteksten voor het nieuwe WTO-akkoord wordt voor de eerste keer rekening gehouden met de honderden gevoeligheden die alle partijen op de tafel hebben gelegd, inclusief de activisten. Zeker is dat het gangbare WTO-concept op de helling is gegaan. Echte, wereldwijde vrijhandel zal er nooit meer komen, al doen sommige onderhandelaars nog zo flink hun best om hun geloof in dit toekomstige resultaat te belijden. Die ballon is nu doorgeprikt. Breekpunten zijn er immers te over. Zo heeft de Europese Unie zich onder druk van vooral de Fransen verzet tegen het opheffen van de landbouwsubsidies. Merkwaardig is dat de Amerikanen hierin zo persistent zijn, want de Amerikaanse boeren ontvangen aanzienlijk meer overheidsgeld dan hun Europese collega's. Om die reden zijn het ook steeds weer juist de Amerikaanse landbouworganisaties die zich bij de protesten manifesteren, een gegeven dat door het geweld van enkelingen en provocateurs volstrekt wordt genegeerd. In Seattle waren vierduizend Amerikaanse boeren, per dorp, regio en sector georganiseerd en met vol mandaat, naar de WTO-conferentie afgereisd om hun subsidies veilig te stellen. In Qatar zijn geen demonstranten, om verklaarbare antiterreurredenen. Maar de agrarische lobby is er wel, en grotere tegenstellingen zijn niet denkbaar. Schaf je de subsidies wel af, dan verdwijnt een groot deel van de Europese boeren van het toneel, maar komen sommige landbouwproducten uit het zuiden toch het fort Europa niet binnen. De Europese zuivel vreest goedkope Nieuw-Zeelandse melk en boter, de Argentijnen kunnen de vleesproducenten van Amerika en Europa van de markt concurreren, de Oost-Europese akkerbouw produceert veel goedkoper dan de Franse, Duitse of Engelse, enzovoorts. Behalve de directe subsidies tellen ook de zogenaamde afwentelingskosten mee. Het land dat de minste milieuwetten heeft subsidieert als het ware de landbouw met een ruime vervuilingsmarge. Vrije handel impliceert dat de landen zullen winnen die de afwentelingen alle ruimte bieden. Hoe vuiler, hoe goedkoper. In Qatar zijn deze agendapunten voor het eerst uitvoerig aan de orde gekomen. Bizar is het gegeven dat meteen over de grens met het golfstaatje de graanvelden van Saudi-Arabië liggen, midden in de hete woestijn, bevloeid met het duurste water ter wereld. Milieusubsidies in de vorm van afwentelingen worden hier omgekeerd, door dit water met vrijwel gratis energie te winnen uit zout zeewater. Die scheve prijsvorming is in Qatar al helemaal niet ter sprake gekomen. De WTO-vergadering in Qatar heeft pijnlijk duidelijk gemaakt dat de belangen van de wereld niet uniform zijn. De tegenstellingen zijn te groot, het systeem is te complex en de voorgestelde remedies zijn te simpel. Het ideologische uitgangspunt is nog steeds dat vrijhandel per definitie een goede zaak is en dat diegenen die het daarmee oneens zijn antivrijheid, protectionistisch en zelfs anarchistisch zijn. In werkelijkheid ging de WTO-vergadering al helemaal niet meer over volledige vrijhandel, maar over nieuwe handelsafspraken: wie krijgt toegang tot welke markten tegen welke voorwaarden. Amerikaanse biotechnologieproducten en met hormonen behandeld vlees tegen Europese veiligheids- en kwaliteitsnormen. Aziatische arbeidsomstandigheden versus Europese wetgeving. Mensenrechten en milieuverliezen. En vreemd genoeg weinig over de grootste spanningen van deze tijd: het terrorisme en de klimaatverandering. Over de oorlog tegen het eerste werden plichtmatige uitspraken gedaan, maar de overtuiging overheerste dat het westerse WTO-model, gebaseerd op de zogenaamde Washingtonconsensus, giga-superieur is aan de armzaligheid die de fundamentalisten de wereld te bieden hebben. Dat is een zelfbewuste conclusie, die door de feiten van de laatste dagen worden bevestigd. Maar het is onvoldoende. De arm-rijkkloof in de wereld wordt er niet mee gedicht. Het WTO-concept is een ideologische farce, die aantoont hoe ver we nog verwijderd zijn van een werkelijk planetaire visie op welvaart, vrede en barmhartigheid. Het feit dat de Amerikaanse regering, gesteund door bedrijven als Exxon en General Motors, het klimaatverdrag negeert, is een teken aan de wand. WTO-onderhandelingen die de aldus gegeven energie- en CO2-subsidies aan het Amerikaanse bedrijfsleven niet in hun analyses opnemen, trekken de verhoudingen bij voorbaat zo scheef dat er geen rechtvaardiging voor de Amerikanen overblijft voor de dwang die zij anderen opleggen om de totale vrijhandel te omarmen. Voor Europa zou dit aanleiding moeten zijn om de WTO-accoorden aan het Kyoto-verdrag en aan de strijd tegen het terrorisme te koppelen. Wil Amerika meer vrijhandel, dan moet het meedoen aan de maatregelen tegen de klimaatveranderingen. Laat het dit na, dan moet het op een andere manier zijn energie- en milieusubsidies compenseren. Wil Amerika totale vrijhandel, dan moeten niet alleen handels- en kapitaalstromen worden geliberaliseerd, maar ook de stromen van het arbeidsaanbod. Dan krijgen de Palestijnen dus toegang tot de Israëlische arbeidsmarkt en verdwijnt de Berlijnse muur tussen Mexico en de VS. En pas dan zal de strijd tegen het terrorisme een echt succes kunnen worden, omdat zo de fundamentele ongelijheid in de wereld kan worden overwonnen. Zo lang de WTO-akkoorden deze verbanden niet erkennen, zullen zij verlamd blijven door de ideologische armoede van de vrijhandelsprofeten. En de wereld wordt daar niet stabieler van. Terug