Hieronder de complete lijst met artikelen die door IMSA zijn geschreven of over ons zijn verschenen. Klik in het menu hiernaast voor een overzicht per jaartal.

31 mei 2007 - Patrick Meershoek Wouter van Dieren: 'Ik heb geen enkele belangstelling voor de functie van milieupaus...' Het milieu staat weer in het brandpunt van de belangstelling sinds de voormalige Amerikaanse vicepresident Al Gore ons met zijn rampenfilm An inconvenient truth, met beelden van verbouwereerde ijsberen op smeltend poolijs, waarschuwde voor de gevolgen van de opwarming van de aarde. Bij Wouter van Dieren riep de campagne van Gore herinneringen op aan de presentatie van Grenzen aan de groei, het rapport waarmee de Club van Rome begin jaren zeventig op grote schaal alarm sloeg. 'Het rampenscenario heeft nog steeds een grote kracht,' stelt Van Dieren vast. 'Gore combineert een oud marketingrecept met moderne technieken. Nee, ik heb er geen moeite mee mensen schrik aan te jagen. Zolang de feiten maar kloppen.' Van Dieren (Terschelling, 1941) was nauw betrokken bij de presentatie van het rapport van de Club van Rome. Hij maakte daarbij gebruik van technieken die hij als reclameman in de Verenigde Staten had opgedaan. 'We creëerden bewust een waas van mystiek rond het rapport om het grote publiek nieuwsgierig te maken. De Club van Rome werd afgeschilderd als een geheim genootschap van industriëlen, politici en wetenschappers. Het was zogenaamd een geheim rapport, dat nooit had mogen uitlekken. We verspreidden gekopieerde versies, heel vertrouwelijk allemaal. Dat werkt nog steeds: als je wilt dat mensen iets lezen, moet je er met grote letters geheim op zetten. En de resultaten waren doorgerekend door een reusachtige computer, iets wat toen enorm veel indruk maakte. Nu zou dat niet meer werken.' In Nederland viel het rapport van de Club van Rome in vruchtbare aarde. Steeds meer mensen maakten zich zorgen over het milieu, voorheen nog gewoon de natuur, wat leidde tot de oprichting van belangenorganisaties als Milieudefensie en Greenpeace. De activisten leverden heroïsche slagen met een autoritaire overheid en wonnen die soms ook, zoals over het afsluiten van de Oosterschelde. Een artikel van Van Dieren, in die jaren milieuredacteur bij Elseviers Weekblad, werd in Zeeland door actievoerders huis aan huis verspreid. Het gaf de aanzet tot een storm van protest, die ertoe leidde dat het kabinet uiteindelijk een streep haalde door de plannen. Van Dieren: 'Actievoerders hadden toen al een uitstekend gevoel voor marketing. Maatschappelijk protest werd behendig gemobiliseerd. Dat maakte indruk in Den Haag.' Van Dieren surfte na zijn studie sociale psychologie aan de Universiteit in Amsterdam mee op de golf van het groeiend milieubewustzijn. Zo maakte hij eind jaren zestig voor de NRCV een serie televisieprogramma's met Godfried Bomans. In de jaren zeventig richtte hij zich geheel op het milieu. In verschillende rollen, dat wel. Van Dieren was een van de oprichters van Milieudefensie, schreef artikelen voor Elseviers Weekblad en maakte tussen de bedrijven door een klapper als uitgever van het kookboek Eten van Moeder Aarde, dat tot grote vreugde van alle handelaren in gierst, boekweit en linzen zeshonderdduizend maal over de toonbank ging. Van Dieren hield aan deze bestseller het startkapitaal over voor een eigen adviesbureau, de Stichting Toegepaste Ecologie. Een van de eerste klanten van het adviesbureau was Akzo. Dat was opvallend, want de milieubeweging en de multinationals stonden elkaar in die tijd hartstochtelijk naar het leven, zoals Van Dieren zelf had ervaren nadat hij een venijnig artikel had geschreven over het gebruik van zenuwgas in de antivliegenstrip van Vapona. Producent Shell sloeg keihard terug met een advertentiecampagne en regelde een toxicoloog die zich bereid verklaarde op televisie een Vaponastrip op te eten. Van Dieren werd ontboden op het hoofdkantoor van Shell, waar hij door het hoofd voorlichting onder druk werd gezet zijn marktbedervende beweringen terug te nemen. 'Het ging hard tegen hard. Dat was de sfeer in die tijd.' Anders dan veel medestrijders uit de milieubeweging heeft Van Dieren het bedrijfsleven nooit als vijand willen beschouwen. Al bij de oprichting van Milieudefensie pleitte hij voor een adviesraad met vertegenwoordigers van industrie, wetenschap, politiek, media en overheid. 'De milieubeweging telt veel mensen met een antikapitalistische inslag. Daar heb ik geen last van. Ik ben ervan overtuigd dat je zonder bondgenoten geen resultaten kunt boeken. Ik heb nooit begrepen waarom zo tegen Shell moet worden geschopt. Er zijn honderd oliemaatschappijen in de wereld en Shell is een van de drie bedrijven die wél hun best doen. Die moet je dus aan boord houden. Als de milieubeweging de confrontatie zoekt, gebeurt dat hoofdzakelijk om indruk te maken op de eigen donateurs. Effectief is het zelden of nooit.' In een vorig jaar verschenen vriendenboek voor Van Dieren, die in april 65 werd, staat een gedicht van Shelltopman Jeroen van der Veer, een duidelijk bewijs dat de verhoudingen sindsdien sterk zijn veranderd. Ook vertegenwoordigers van Akzo, Unilever en Procter & Gamble laten in het boek weten zeer op de jubilaris gesteld te zijn en bedanken hem voor de prettige samenwerking. Van Dieren: 'De milieubeweging, of althans een deel daarvan, heeft een ontwikkeling doorgemaakt. In de jaren zeventig waren we vooral bezig ongunstige ontwikkelingen tegen te houden. Er werd gestréden. Tegenwoordig wordt met alle partijen naar oplossingen gezocht. Dat vraagt om een geheel andere benadering. Dat vraagt om diplomatie, inlevingsvermogen, creativiteit én de bereidheid je te verplaatsen in de positie van een ander.' Dat fluitend pendelen tussen de vijandelijke kampen is Van Dieren wel kwalijk genomen. Critici uit de milieubeweging beschuldigen hem van overspel, en voegen daaraan toe dat hij zich voor zijn diensten ook nog eens vorstelijk laat betalen. Zijn voorstel, enkele jaren geleden, hem per helikopter vanaf Terschelling te laten vervoeren naar een protestdemonstratie in het Bulderbos leidde her en der ook al tot onbegrip. Het laat de adviseur koud. 'Ik ben een ondernemer in duurzaamheid. Ik heb geen enkele belangstelling voor de functie van milieupaus, en al helemaal niet voor de bijkomende verplichting tot een celibatair leven. Sommige mensen hebben er moeite mee dat ik geregeld met het vliegtuig naar de Verenigde Staten ga. Kennelijk hebben ze liever dat ik ga zwemmen.' Het beste voorbeeld van de aanpak van Van Dieren, en wellicht ook de kroon op zijn werk, was zijn bemoeienis met de gaswinning in de Waddenzee. Nadat al tientallen jaren sprake was geweest van een patstelling tussen de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) en de Waddenvereniging, nam Van Dieren het initiatief om de zaak vlot te trekken. 'Ik stoorde mij aan de rigide houding van de Waddenvereniging. Ik ken het wad van kinds af aan. Ik breng nog steeds veel tijd door op Terschelling. De Waddenvereniging staarde zich blind op het tegenhouden van gaswinning, terwijl voor iedereen duidelijk was dat de kokkelvisserij voor de natuur een veel grotere bedreiging vormde. Ik ben toen naar de NAM gegaan en heb gezegd: ik los dit voor jullie op en jullie betalen de rekening.' Met zijn onderzoeksinstituut verrichtte Van Dieren het voorwerk voor de commissie-Meijer, die het kabinet in 2004 adviseerde de gaswinning in de Waddenzee toe te staan. In ruil werd de kokkelvisserij aan banden gelegd en kwam er een waddenfonds met achthonderd miljoen euro voor het beheer van het natuurgebied. Van Dieren is tevreden met het resultaat. 'Het geeft een grote voldoening een doorbraak te bewerkstelligen in een onoplosbaar dossier. En het is snel gegaan. Het hele proces heeft nog geen twee jaar in beslag genomen, terwijl toch behoorlijk wat wantrouwen over en weer moest worden overwonnen. Maar uiteindelijk is iedereen er beter van geworden.' Met een glimlach: 'Bijna iedereen dan. Ik heb, in de vorm van extra gasbaten, veertien miljard euro verdiend voor de staat, en het enige dat ik eraan heb overgehouden, is een lintje.' De kapitale kantoorvilla van het adviesbureau in de nabijheid van het Vondelpark staat enig medelijden in de weg, evenals de enthousiaste verhalen van Van Dieren over zijn bedrijf Ocean Desert Enterprises, dat in Mexico proeven doet met het kweken van bomen en planten op zout water. 'Ik was als kind op Terschelling al vertrouwd met zeekraal en zeegras,' vertelt de eigenaar over de gedachte achter de onderneming. 'In de Verenigde Staten oefenen we met teelt op grote schaal. Als dat lukt, willen we kennis exporteren naar andere landen.' Investeerders hebben miljoenen gepompt in het project. Van Dieren: 'Er is verschrikkelijk veel geld beschikbaar voor de groene zaak. Veertien tot zeventien procent van alle investeringen gaat momenteel naar de schone industrie. Vier jaar geleden was dat nog niet één procent.' Dat stemt tot optimisme, een eigenschap waar het Van Dieren trouwens nooit aan heeft ontbroken. Alle rampscenario's over de toekomst van de aarde ten spijt, heeft hij zich nooit echt zorgen gemaakt. 'Dat is een karaktertrek, vermoed ik. Ik ken mensen die er verschrikkelijk onder lijden, maar dat zit er bij mij gewoon niet in. Ik kijk graag naar wat bereikt is. In Amsterdam staat nu een fantastisch innovatieve vuilverbrandingsinstallatie. Dat is zo'n enorme verbetering in vergelijking met twintig jaar geleden. Of neem de auto's in de stad. Ik heb rond mijn toenmalige huis in de Jordaan nog meegemaakt dat het een verschrikkelijke verkeerschaos was. Dat is nu veel beter. Er zijn nog steeds grote problemen, en we lossen die vast en zeker nooit allemaal op, maar we hebben ook gigantisch veel bereikt.' Terug