Hieronder de complete lijst met artikelen die door IMSA zijn geschreven of over ons zijn verschenen. Klik in het menu hiernaast voor een overzicht per jaartal.

29 december 2007 - Wouter van Dieren Sinds Bali staat wereld op z'n kop (Het onderstaande is de originele versie van het artikel dat in Trouw verscheen.) Najaar 2006 kwam Al Gore naar Amsterdam, sprak daar voor een volle VU-aula, ontbeet met topondernemers, schudde Balkenende de hand en gaf wat interviews. Iedereen stond perplex. Oktober 2007 arriveerde Bill Clinton in Rotterdam, deelde daar handtekeningen uit, hield – uit zijn hoofd – een briljante rede voor driehonderd ondernemers en bestuurders en was na zes uur weer vertrokken. In dat ene jaar is de wereld gekanteld. Tot de VN-top op Bali. Sindsdien staat diezelfde wereld op z'n kop. Deze Amerikanen, wier morele invloed inmiddels vele malen groter is dan die van hun landgenoot in het Witte Huis, zijn de voorboden van het laatste hoofdstuk in het boek van de vrije markt. Na dertig jaar destructie door de economen van de Chicago School kan nu het tijdperk van het herstel beginnen. Op Bali zijn de VS door de knieën gegaan voor de wereldopinie van 150 eensgezinde landen, waartegen de eigen achterban van de graaiende multinationale elite niet meer opgewassen bleek te zijn. Want ziet wat er is gebeurd. Bush c.s. zijn tegen het klimaatverdrag omdat zij menen dat de overheid geen interventies mag doen in de markt. Sinds Milton Friedman zijn Chicago Boys over de wereld uitzond heeft zich een kleine elite meester gemaakt van de economie, de publieke zaak en de 'common goods', gedreven door een ideologisch economisch model dat gelooft in de markt als het enige ordenende principe, waarin voor de overheid (vrijwel) geen plaats meer is. Op enorme schaal hebben die overheden zich wereldwijd hieraan overgeleverd, duizenden privatiseringen volgden, tot die van de oorlog in Irak toe, aan welke ramp Amerikaanse multinationals miljarden verdienen. In deze kringen gelden klimaatmaatregelen als een samenzwering van politici, NGO's en wetenschap om de overheid weer aan de macht te helpen, ten koste van de markt. De burger wordt zo zijn ideaalrol van de calculerende consument afgenomen, de politiek gaat weer aan het stuur zitten met regels, fiscaliteiten, geboden, verdragen en interventies. Via CO2-rechten worden miljarden dollars uit het rijke Noorden naar het arme Zuiden overgeheveld, een inkomensherverdeling die marktvreemd en dus ongewenst is. Dat klimaatmaatregelen goed zijn voor de economie, de innovatie en de wereldvrede is van minder belang: de markt kan immers niet verliezen. Het beroemde artikel van Fukuyama uit 1989 dat het kapitalisme tot winnaar van de koude oorlog verklaarde, The End of History? – zo heette de nederlaag van socialisme en communisme –, markeerde de triomf. Volgens Fukuyama was het kapitalisme geen ideologie maar een wiskundige waarheid, door Friedman inderdaad in complexe mathematische modellen aangetoond. Toen ik zomer 2006 een toespraak hield voor de World Federation of Scientists over klimaatverandering ontstaken enkele Amerikaanse (kern)geleerden in woede: ik had het kapitalisme aangevallen! In werkelijkheid had ik het woord niet een keer genoemd, maar men hoorde het ondergrondse geluid van het naderende einde, zoals dat op Bali nu luid is verkondigd. Daar hebben we, voor het eerst sinds Yalta, een eensgezinde wereld gezien die zich niet meer liet leiden door praatjes over markt, privatisering en vrijhandel, de iconen van Chicago, maar door bezorgdheid, eensgezindheid en solidariteit. Al Gore heeft het steeds weer herhaald: het gaat hier om moraliteit. De Chicago School is immoreel, en heeft ons Pinochet, de Argentijnse dictatuur en de plunderende elites van Afrika en de voormalige Sovjet-Unie gebracht, de uitverkoop van ons bedrijfsleven, het verlies van het publieke domein en een vergrote arm-rijkkloof. En graaiende topbestuurders, frauduleuze jaarcijfers en, zoals dezer dagen bekend werd, een dreigende voedselcrisis. Zie het schitterende boek The Shock Doctrine van Naomi Klein. Toen ik naar Clinton zat te luisteren, hoorde ik het verhaal van de Club van Rome uit 1972. Voedseltekorten, eindige grondstoffen en voorraden, nu uitgedrukt in exploderende prijzen voor olie, hout, tarwe, maïs en water (!), een milieuramp (klimaat), en miljoenen mensen op drift vanwege oorlogen die om deze schaarsten worden uitgevochten. En nog steeds moet ik verhalen aanhoren over diezelfde Club van Rome die zich zo vergist zou hebben. Hoe dan? Waarin? De critici hebben ons rapport nooit gelezen, zo blijkt steeds weer. Dit mocht een hartenkreet worden. Die kreet is grimmig, berustend en optimistisch. Grimmig, omdat ons verhaal zo overduidelijk wordt naverteld. Zie je wel, wij hadden gelijk. Berustend, omdat het klaarblijkelijk 35 jaar moet duren alvorens zo'n boodschap overkomt. In 1993 heb ik in de Erasmuslezing het Chicagomisbaksel gehekeld, en alle columnisten en politici vielen over mij heen: de vrije markt, Van Dieren, gaat de wereld redden! Optimistisch, want op Bali bleken moraliteit en het gevoel van de global village het te winnen van Wall Street, Pentagon, Witte Huis en Texas. Aan Gore en Clinton hebben we veel te danken. De hype zal wel weer overgaan, maar het gewonnen terrein geven we niet meer prijs. Er is een nieuwe generatie jonge ondernemers opgestaan die deze planeet een hernieuwd aanzien zal geven. Duurzame ondernemingslust, wetenschap, verantwoordelijkheid. Daar gaat het nu om. Terug